#Iqtisadiyyat

Neftin yüksək qiymətlərinin yaratdığı risklər

Sep 25, 10:22 / Mənbə: Kaspi.az

Süni qiymət

artımları kövrək fiziki bazarları təhdid altına ala, hazırda bərpa prosesi gedən

iqtisadiyyatda inflyasiya risklərini artıra bilər

 

Hər dəfə

neft qiymətlərini izləyir, artan qiymətlərlə rastlaşdıqda pozitivə köklənirik.

Düşünürük ki, neftin qiyməti nə qədər yüksək olarsa, iqtisadiyyatımız da bir o

qədər çiçəklənər. Mütəxəssislər isə tamamilə başqa fikirdədir. "Artıq içiləndə

dərd verir su da” deyimini əsas götürərək neftin də yüksək qiymətlərinin riskləri

olduğunu vurğulayırlar. Bəs istehsalçı və istehlakçı üçün ideal qiymət necədir?

Ümumiyyətlə, neftin yüksək qiymətinin yaratdığı risklər nədir?

 

100

dollardan yüksək görmək istəmirlər

 

Neft

maqnatı Vahid Ələkbərov deyir

ki, neft qiymətlərinin 65-75 dollar səviyyəsində olması istehsalçılar və

istehlakçılar üçün çox rahatdır. Onun sözlərinə görə, yüksək neft qiymətləri

bazarda təhlükəlidir: "Neft qiymətlərini yenidən 100 dollardan yüksək görmək

istəməzdik. Bu, aşağı rentabelli kiçik effektli layihələrə investisiyaları

stimullaşdıra, daha sonra keçdiyimiz hər şeydən yenidən keçməyimizə şərait

yarada bilər”.

 

Tələbatdan

artıq neft olarsa...

 

Enerji məsələləri

üzrə ekspert Zəfər Vəliyev deyir ki, neft qiymətləri tələb, təklif balansı və maliyyə

bazarlarındakı vəziyyətdən asılıdır: "Əgər bazarlarda tələbatdan

artıq neft olarsa, o zaman neft qiymətləri aşağı yuvarlanır. Yaxud əksinə, tələbatdan

az neft olarsa, təbii ki, neft qiymətlərində artım müşahidə olunur”.

 

"Üçrəqəmli

qiymət sual altındadır”

 

Ekspertin

sözlərinə görə, qiymətlər 68-75 dollar civarında tənzimlənməlidir: "2014-cü ildən

sonra neft qiymətlərində sürətli enmənin baş verməsi və bazarlarda qeyri-müəyyənliyin

davam etməsi qarşıdakı illərdə də neftin qiymətinin üçrəqəmli  ifadəsini sual altına aldı. İndiki neft

bazarları idarə olunan bazarlardır. OPEK və müttəfiq dövlətlər də bazarda süni

şəkildə tələb-təklif balansını nizamlamağa çalışır, neftin ağırlıq mərkəzinin

qarşısını almaq üçün addımlar atırlar. Neftin qiyməti 68-75 dollar civarında tənzimlənməlidir”.

 

"Bazarlar

yüksək qiymətə hazır deyil”

 

Ekspert

deyir ki, neftin bahalaşmasında OPEK və müttəfiq dövlətlər də maraqlı deyil: "Çünki

süni qiymət artımları kövrək fiziki bazarları təhdid altına ala, hazırda bərpa

prosesi gedən iqtisadiyyatda inflyasiya risklərini artıra bilər. Hesab edirəm

ki, neft qiymətləri ən yaxşı halda 68-75 dollar olmalıdır. Digər alternativ

yoxdur. Çünki yüksək neft qiymətlərinə neft bazarları hələ hazır deyil. Kövrək

fiziki bazarlar qiymət artımını qəbul etməyəcək”.

 

Normal

istehsalı təhdid altına alan faktor

 

Həmsöhbətimiz

vurğulayır ki, qiymət həm istehlakçını, həm də istehsalçını təmin etməlidir:

"Bu ilin əvvəlindən başlayaraq neft qiymətlərində artımlar müşahidə olundu. Ötən

il bu vaxt "Brent” markalı neftin qiyməti 42 dollar idi, bu gün 72 dollardır.

Keçən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə neft bazarlarında kifayət qədər artım

var. Hazırkı qiymət normaldır. Baxın, həm neft qiymətləri, həm də təbii qaz

qiymətləri artır. Bu artım Avropadan Asiyaya qədər bütün istehsalçıları

düşündürən məsələdir. Bir neçə gün öncə yüksək qaz qiymətləri ilə bağlı Çində

keramika zavodları öz istehsal güclərini aşağı saldılar. Fransada bir sıra

şirniyyat fabrikləri öz fəaliyyətlərinə dəyişiklik etdilər. Bu, normal

istehsalı təhdid altına alan faktordur. Buna görə də, bütün dünya artıma getməməlidir.

Təbii ki, neft istehsal edən dövlətlər çalışırlar ki, bazarda qiymətlər yüksək

olsun. Amma istehlakçılar da uyğun qiymətə almaq istəyirlər. Bunun üçün bazarda

tələb-təklif balansı müəyyən edilməli və təmin edilməlidir”.

 

Bizi təhlükə

gözləyirmi?

 

Ekspert

deyir ki, hazırda neft məhsullarına olan tələbat əvvəlki illərlə müqayisədə

kifayət qədər aşağıdır: "Asiya, Avropa, Amerika bazarlarında mövcud neft emalı

zavodlarının gündəlik xammalla yüklənməsi 92-93 faizi hələ keçməyib. Çində avqust

ayında müstəqil neft emalı zavodlarının gündəlik xammalla yüklənməsi 65-67 faiz

arasında dəyişirdi. Avropada isə bu rəqəm 75 faizi keçməyib. Bu da, əsasən,

karantin tədbirləri səbəbindən dövlətlərin yeritdiyi siyasətlə bağlıdır. Xüsusilə,

2020-ci ildən başlayaraq dövlətlərarası hava nəqliyyat əlaqələrinin minimuma

endirilməsi bu qiymətə təsir edir. Analitiklər iddia edirdilər ki, ilin sonuna

qədər neftin qiyməti 80 dolları keçəcək, hətta 100 dollardan danışanlar var

idi. Amma əslində belə deyildi. Biz ilin əvvəlindən deyirdik ki, neftin qiymətləri

heç vaxt ilin sonuna kimi 80-100 dollara çata bilməz. Çünki hazırda neft məhsullarına olan tələbat əvvəlki illərlə

müqayisədə kifayət qədər aşağıdır. Əgər pandemiyadan əvvəl dünya üzrə gündəlik

aviasiya yanacağına olan tələbat 7,7 milyon barrel idisə, indi bu 4,5-4,6

milyon barrelə düşüb. Belə bir qeyri-müəyyən vəziyyətdə neft məhsullarının yüksək

qiymətlərindən danışmaq tezdir”.

Aygün ƏZİZ

 

 

 

Xəbərin mənbəsi: Kaspi.az


info@deirvlon.com

dnews@deirvlon.com

+994 (50) 874 74 86

+994 (50) 730 38 13

Copyright © 2020 Deirvlon News. All rights are reserved.
Deirvlon Technologies.