#Mədəniyyət

Bu dünyadan bir Fikrət Qoca keçdi

May 08, 11:27 / Mənbə: Kaspi.az

Xalq

şairi xalqa bağışladığı onlarla kitabı, qəlblərdən dillərə süzülən nəğmələri,

ziyalılıq nümunəsi ilə 85 illik bir ömrü başa vurdu

 

"Bu

gün Fikrət Qoca həm böyük şairdi, həm də xoşbəxtdi. Böyük şair olmasını hər

birimiz bilirik, onu oxuyuruq, duyuruq. Amma xoşbəxtdi ona görə ki, bu cür

sevilir, ailəsi, övladları var, nəvələrinin, oxucularının, onu sevənlərin əhatəsindədi.

Amma bu xoşbəxtlik də, şöhrət də, kitablar da, mükafatlar, ordenlər də gərgin əməyin,

böyük zəhmətin nəticəsidir”.  Xalq şairi

Fikrət Qocanın yubiley mərasimində səslənən bu fikirlər xalqın sevimli şairinin

həyat yoluna işıq tutur. Bu çətin və məşəqqətli yolda yuxusuz gecələrin,

onlarla kitab, yüzlərlə şeir və mahnının silinməz izi var.

Şairin dostları və həmkarları

onu "Azadlıq aşiqi”, "İstiqlal mücadili”, "Vətənpərvər”,

"Nəğməkar şeirlərin müəllifi” adlandırırlar. Xarakterinə xas olan təvazökarlıq,

fərqlilik, həlimlik, səxavətlilik kimi xüsusiyyıtləri də vurğulayırlar."Fikrət

Qoca bu yaşında da min cavana dəyən gəncdir. Fikrətin cavanlığı, onun

poeziyasının, ruhunun, qələmə aldığı əsərlərin cavanlığıdır. O, Azərbaycanın

istiqlalı uğrunda öz qələmiylə, poeziyasıyla ən böyük mübarizə aparan şairlərimizdən

biridir. Fikrət Qoca Kubadan da, Vyetnamdan da, Afrikadan da, onların azadlıq,

istiqlal uğrunda mübarizəsindən yaza bilərdi. Amma bütün bu şeirlərində qəsd elədiyi

Azərbaycanın müstəqilliyi, Azərbaycanın azadlığıydı. Çünki o zaman ölkəmiz azad

deyildi və Fikrət öz şeirlərində bu dərdi müxtəlif  xalqların dərdi kimi

ifadə edirdi. Fikrətin şeirlərinə səmimilik, yumor, bir az da kədər xasdı. O,

müxtəlif vəznlərdə yazır - hecada da, əruzda da, sərbəstdə də şeirləri var.

Amma bütün bu şeirləri birləşdirən cəhət onların yüksək poetik siqlətidir, yüksək

poetik çəkisidir. Bu gün Fikrət bütün xəstəliklərə şeiriylə qalib gəlib,

şeiriylə onları tapdalayıb, üstündən keçib, oxucularının, onu sevənlərin

qarşısında, arasındadır”- deyə yaxın dostu və sirdaşı Anar deyirdi.

 

Yaxşı nümunə

Fikrət Qocanın həyat yolu asan

olmamışdı. Keşməkeşi həyatını həmişə gözü yol çəkə-çəkə xatrlayardı: "

Uşaqlığının bir hissəsi Böyük Vətən müharibəsi dövrünə təsadüf etdiyindən o

qədər də rəvan keçməyib. Atam həkim idi. Müharibəyə getsə də, qolunun biri tam

açılmadığından onu tərxis edir və Gəncə yolunun üstündə yerləşən Dəliməmmədlidəki

hospitala rəis göndərdilər. O vaxt dəmiryollarının kənarlarında hospitallar

qururdular. Uşaqlığımın bir hissəsi orada keçdi. Uşağı çox şey təəccübləndirə

bilər. Amma orada gördüklərim məni indiyə qədər təəccübləndirir. Müharibə dövrü

olduğundan özbaşınalıq, hərc-mərclik hökm sürürdü. Gecələr adamların əlindən

hansısa əşyasını, yaxud çörəyini alıb özlərini qatardan bayıra atırdılar.

Səhərlər atam sanitarları, tibb bacılarını dəmir yolunun kənarlarında atılıb

qalmış adamları yığıb gətirməyə göndərirdi. Hərbi yaralılardan başqa, onlar

üçün xüsusi otaq ayırmışdı ki, ölüb-itməsinlər”.

Balaca Fikrət birinci sinifə

Dəliməmmədlidə gedir. Müharibə qurtaranda isə Ağdaşa, Kotanarxa - doğma

kəndlərinə qaydır. İbtidai sinifi çayın üstündə qeyri-adi mənzərəsi olan bu

kənddə bitirir. Sonra Ağdaşda ev alıb oraya köçürlər və bu dəfə də təhsilini

Ağdaşda davam etdirir: "Orta məktəbin təxminən yeddinci sinifində oxuyanda

dərslər məni sıxdığından Ağdaşdakı Kənd Təsərrüfatı Texnikumunda oxumağa qərar

verdim. Bir az keçəndən sonra atamın təkidi ilə Nizami adına orta məktəbdə

təhsilimi davam etdirdim və elə bu məktəbdən də məzun oldum. Avqust ayında

sənədlərimi də götürüb Bakıya - o vaxtkı Azərbaycan Dövlət İnstitutuna üz

tutdum.Universitetdə sənədlərimə baxıb dedilər ki, ya sənədlər saxtadır, ya da

həqiqətən yazılar pozulub. Sənədlərə baxmadan evdən götürüb gəlmişdim.

Deməyəsən, attestatımı tuşla yazmaq əvəzinə, tuş tapmadıqlarından rezin

yandırıb içinə su qatıb bir balaca qara edib yazıbmışlar. Vaxt keçdikcə bu

yazılar havaya buxarlanıb. Attestatda nə yazı, nə də möhür qalıb. Yalnız hiss

olunurdu ki, burada nəsə yazılıb”. F.Qoca sənədlərini götürüb yenidən Ağdaşa qayıdıb.

Avqustun sonunda Bakıya dönəndə isə sənəd qəbulu başa çatmışdı: "Utandığımdan

rayona qayıtmamaq üçün Bakıda Dəmiryolu Texnikumuna daxil oldum. Məni ikinci

kursa qəbul etdilər. Sonra texnikumu yarımçıq qoyub sənədlərimi instituta

verməyə heyfim gəldi. Fikirləşdim ki, elə texnikumu bitirəndən sonra

sənədlərimi instituta verərəm. Amma texnikumda təhsil ala-ala dərnəklərə

gedirdim. Sabir adına kitabxanadakı dərnəyin üzvü idim. Dərnəklərdə uşaqlarla

tanış olur, şeirlərimi oxuyurdum, yəni yazı-pozudan qalmırdım. Şeirlərim dərnək

üzvlərinin xoşuna gəlirdi. Ora gələn uşaqların arasında "Kirpi” jurnalında

işləyən birisi mənə təklif etdi ki, şeirlərimdən birini verim, redaksiyada

göstərsin. Bu minvalla ilk şeirim "Kirpi” jurnalında dərc olundu”.

Ailədə böyük uşaq olduğundan məsuliyyət həmişə onun çiyinlərinə düşüb. "Ailədə

8 uşağın birincisi idim. Atam həmişə deyərdi ki, "Fikrət, sən necə olacaqsansa,

qardaş-bacıların da sənə oxşayacaq. Avara olacaqsansa, hamısı avara olacaq.

Çünki böyük qardaş nümunədir. Sənin üçün çətin də olsa, gərək elə adam olasan

ki, onlar həyatda özlərinə yer tuta bilsinlər. Bu səbəbdən böyük olmağım hələ

kiçik yaşlarından, özümü dərk edəndən boynumda ağır bir yük idi. Daim gözümün

qarşısına qardaş-bacılarımı gətirir və ciddi-cəhdlə çalışırdım ki, onlara

nümunə olum. Bəlkə də göstərdiyim yaxşı nümunə səbəbindən səkkiz uşağın hamısı

ali təhsil aldı, hətta içərilərində alim olanları da var”.

 

Maksim Qorkinin "universiteti” kimi

 

Atası Göyüş kişi həkim olsa da

ədəbiyyata, poeziyaya həvəsi vardı. Fikrətə də şeirə maraq atasından keçmişdi:

"Atamömrünün sonuna kimi şeir yazırdı, nəsr əsərləri də var idi. Subay vaxtı

Bakıda işlədiyi illərdə atamın Mikayıl Müşfiq və digər şairlərlə ünsiyyəti,

gediş-gəlişi olub.Bir sözlə, ədəbiyyata, şeirə maraq mənə oradan keçib.

Ədəbiyyat bizim evdə kənar bir şey deyildi. Çörək və su kimi həmişə süfrəmizin

başında idi.Amma öz yazdığım şeirlərə ciddi yanaşmırdım. Heç şair olacağımı da

düşünmürdüm”. Dəmiryolu Texnikumunda semestr imtahanlarını təzə verib qurtaranda

Yazıçılar Birliyinə çağırılıb. Artıq o zaman şeirləri çap olunduğundan gənci bu

qurumda tanıyırdılar. "Yazıçılar Birliyində Moskvada Maksim Qorki adına

Ədəbiyyat İnstitutunda tərcümə qrupuna tələbə yığıldığını dedilər və oraya

getməyimi məsləhət gördülər. Texnikumdakı təhsilimi artıq başa vurmuşdum və bu

təklifə "göydə” razılaşdım. Yaradıcılığımı Yazıçılar Birliyinə təqdim etdim,

onlar tərcümə edib Moskvaya göndərdilər. Beləliklə, müsabiqədən keçdim və

Moskvaya gedib formal imtahan verib tərcümə fakültəsinə qəbul oldum.Hələ

dərslər başlamamış təsadüfən şeirləri universitetin bədii şeir şöbəsinin

seminar rəhbəri, o vaxtın məşhur rus şairi Lev Oşaninin əlinə keçdi. O, "bu

adamı poeziya şöbəsinə götürürəm, bunu tərcümədə korlamayaq”- dedi. Beləliklə,

təhsilimi Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun poeziya bölməsində davam

etdirdim. Bu, mənim üçün əsil həyat məktəbi oldu. Elə, böyük Qorkinin

"universiteti” kimi”.

F.Qoca Moskvadan qayıdandan sonra

ömrünün ədəbiyyatımıza, poeziyamıza sədaqətlə xidmət edən məhsuldar illəri

başlayır...

 

Xoşbəxt şair

Fikrət

Qoca həmişə iş başında idi. Qışın soyuğunda, sazağında, günəşin istisində də işə

yollanır, Yazıçılr Birliyinin pillələrini ağır-ağır qalxıb düşürdü. Onu yaşadan

da, yaradıcılığa daim sövq edən də həyat və yaradıcılıq eşqi idi. "Fikrət Qoca

60-cı illərdə necə enerjiylə, ruhla, şövqlə işləyirdisə, indi də o cür davam

edir, o səviyyədə yazır”- deyə akademik Nizami Cəfərov təsadüfən demirdi.

Xalq

tərəfindən sevilən, dillərdə əzbər olan bir çox mahnılar Fikrət Qocanın şeirləri

əsasında yazılmışdı. Şəfiqə Axindova, Emin Sabitoğlu, Ramiz Mirişli, Tofiq

Quliyev, Arif Məlikov, Oqtay Kazımi, Nəriman Məmmədov, Telman Hacıyev, Polad

Bülbüloğlu kimi görkəmli bəstəkarlarla işləyib. "Arazım”, "Azərbaycanım”, "Gəl,

ey səhər””, "Doymadım sözlərindən” "Dilin can incidəndir”, "Gecənin nəğməsi”,

"Gecə yaman uzundur”, "Mehribanlıq”, "Bənövşə, "Bir xumar baxışla”, "Əlvida”,

"Qaytar eşqimi”, "Payız gəldi”, "Çiçək tapa

bilmədim”...kimi

300-ə yaxın sevilən mahnı onun şeirlərinə yazılıb. Buna görə də Fikrət Qocaya

"Nəğmıkar şair” deyirdilər. Polad Bülbüloğlu həmişə deyir: "Fikrət Qoca yüzlərlə

mahnı mətninin müəllifidir. Mənimlə də xeyli işləri var. Və onu deyim ki, bəstəkar

üçün onunla işləmək rahatdı, gözəldi. Onunla ən uğurlu mahnılarımız indi şənliklərdə,

toylarda çalınır, hətta xalq mahnıları kimi qəbul olunur. Bir sənətkar üçün

bundan gözəl heç nə ola bilməz”.

Hələ

beş il əvvəl – Fikrət Qocanın 80 illik yubileyində çıxış edən ən yaxın dostu

Anar "Arzum budur ki, növbəti ad  gününü

Şuşada edək”- deyə arzulamışdı. Fikrət Qoca ad gününü Şuşada keçirə bilməsə də

Şuşanın, Qarabağın azadlığı onun üçün ən böyük bayram oldu. Onun kövrək şair qəlbi

bu böyük Qələbədən dağa döndü. "Mənə işğaldan azad olan torpaqlarımızın

sevincini yaşamaq nəsib oldu. Bunu 30 ildir ki, gözləyirdim. Bundan böyük xoşbəxtlik

ola bilməz” dedi.

Fikrət

Qoca dünyadan xoşbət insan kimi köçdü. Xalqa bağışladığı onlarla şeir dolu

kitabı, qəlblərdən dillərə süzülən nəğmələri, ağsaqqal öyüd-nəsihətləri, gənclərə

dəstəyi, ziyalılıq nümunəsi ilə 85 illik bir ömrü başa vurdu.

Üzü

yaza gedirəm,

mən də torpağam,

Baharlıyam, qışlıyam!

Azərbaycanlıyam,

Şuşalıyam, Ağdaşlıyam!

- deyə "Gedirəm” yazan şair canından çox sevdiyi Vətən

torpağına qarışdı...

 

Allah

rəhmət eləsin!

 

Təranə Məhərrəmova

Xəbərin mənbəsi: Kaspi.az


info@deirvlon.com

dnews@deirvlon.com

+994 (50) 874 74 86

+994 (50) 730 38 13

Copyright © 2020 Deirvlon News. All rights are reserved.
Deirvlon Technologies.